15-11-09Harry Kok - De Nederlandse film
De Nederlandse film is al oud. Al in 1895 werd ermee begonnen.
In 1910 waren er al verschillende filmstudio’s en de filmindustrie, nog maar klein, bloeide volop. Speelfilm en documentairefilm werden al van elkaar onderscheiden en er waren eigen productiemaatschappijen.
In die periode groeide Maurits Binger uit tot een studiobaas. Hij stelde een vaste groep acteurs samen, verbond zich met bekende toneelregisseurs en wierf technisch geschoold personeel. Hij leunde aanvankelijk sterk op de theatertraditie, zoals eigenlijk in alle speelfilms uit die periode. Maar al snel werden zijn filmproducties meer dan alleen verfilmde toneelvoorstellingen.
Op zoek naar succes had hij ook een diva nodig, een vrouwelijke filmster. En die vond hij in Annie Bos. De aantrekkelijke Annie was een ervaren toneelactrice.
Eind 1912 kwam ze in contact met Binger. Ze was toen 25 jaar oud. Binger herkende direct in haar zijn muze en maakte in de volgende jaren maar liefst 41 films met haar.
Annie moest het publiek naar de bioscopen lokken en dat deed ze. Niet alleen door haar natuurlijke manier van acteren maar ook omdat ze alle stunts zelf uitvoerde!
In 1918 was ze een bescheiden vissersvouw in “Op hoop van Zegen”. In 1919 was ze een sensuele verleidster in “Carmen van het Noorden”.
Annie Bos was razend populair: meisjes in het hele land imiteerden haar door hetzelfde kapsel te laten knippen. Na de Eerste Wereldoorlog zocht Binger, gedreven door zakelijke belangen, aansluiting bij de Engelse markt.
Anglo-Hollandia-producties kwam toen van de grond, maar dat leverde slechts muffe societyfilms op. Annie Bos was inmiddels 33 en werd al als te oud beschouwd. Binger stierf in 1923. Zijn filmfabriek Hollandia produceerde 83 films en nam een belangrijke plaats in in de filmgeschiedenis, mede door de continuïteit in productie.
Annie Bos speelde in 1924 haar laatste filmrol in “Mooi Juultje van Volendam”, een van de weinige films die ze niet voor Bingers filmbedrijf maakte.
Filmcensuur. Film werd heel lang als een bepaald niet onschuldig soort vermaak gezien. Al in 1909 waarschuwde het katholiek Sociaal Weekblad voor de gevaren van de film. “Zeer vele voorstellingen vergiftigen het geestelijk en zedelijk leven onzer jeugd.” Tussen 1914 en 1918 steeg het aantal bioscoopbezoekers met 10-20 % per jaar. De zorgen over de invloed van films op de goede zeden stegen met gelijke tred. Steden als Amsterdam, Den Haag en Leiden richtten begin jaren twintig Commissies van de Heeren op. Deze commissies stelden een geschikte leeftijd voor films vast. In 1922 werd “The Kid”van Charlie Chaplin niet geschikt geacht voor jongeren onder de 16 jaar omdat in de film……een raam sneuvelde: dat zou de jeugd maar op ideeën van “stoutheid”brengen.
De katholieke Film Centrale ging verder en knipte scénes uit films en stelde een lijst van verboden films vast. Ook gereformeerden en socialisten hadden bezwaren tegen bioscoopbezoek. Het hielp echter niets: de aantallen bioscoopbezoekers bleven maar groeien en groeien. Eind jaren zeventig kon de Nederlandse Filmkeuring niet langer films verbieden. Ze gaf wel een leeftijdsadvies. Maar de aantallen bezoekers daalden en bleven dalen…ten gunste van de thuisbioscoop, de televisie, video- en DVD-films.
