20-09-09Harry Kok - September
September. De zomer is alweer (bijna) voorbij en vooral de avonden worden veel langer: het is al om negen uur donker. De herfst komt er al weer aan. De maanden die nu volgen hebben hun oude Romeinse nummering nog gehouden.
September komt van septem = zeven. Het was in de Oudromeinse kalender de zevende maand (het jaar begon toen met maart de maand die aan Mars de oorlogsgod was gewijd omdat tegen de lente de Romeinen weer met hun krijgsverrichtingen begonnen). October (octo kennen wij nog in Octopus de achtarmige inktvis) is de achtste, november de negende en december de tiende maand.
Ook al komt de herfst er al weer aan, toch kan september ons nog fraai nazomerweer bieden, wat ze in de Verenigde Staten “an Indian summer” noemen.
Gemiddeld heeft september 13 ½ tot 14 ½ graad Celsius te bieden met maxima van 18 en 19 graden. In totaal is er nog 130 uren zonneschijn gemiddeld in september 1/3 van de tijd tussen zonsopgang en zonsondergang.
Er zijn planten die opnieuw bloeien in september, zoals de koekoeksbloem en de dovenetel en bloeiende klimop lokt de insecten. Trekvogels eten de vruchten van de ligiuster en wegedoorn, gelderse Roos e.a..
Met hun uitwerpselen worden de zaden ergens gedropt waardoor de planten daar weer nieuwe levenskansen krijgen.
Naast de verspreiding van zaden door vogels zijn er ook planten die zich verspreiden door zich met klitten aan de pels van dieren (of de sokken van wandelaars) hechten en zo verspreid worden. De grote klis en hodnfstong doen dat b.v.
Er zijn ook pluisvruchten als de paardebloem die hun zaden met de wind meegevoerd laten worden en waterplanten als de waterlelie laten hun zaden door het water meevoeren. De natuur heeft daar allemaal in voorzien….
De vogeltrek komt in de 2e helft van september op gang. Zomergasten trekken weg (zoals tjiftjaf, fitis en roodborsttapuit) en grote groepen spreeuwen en kieviten verzamelen zich om bij de inval van de kou naar het zuiden te vliegen.
Eikels en kastanjes vallen al volop. Een mooie aanleiding om over te stappen op ee weerspreuken. Een daarvan sluit hier mooi bij aan want….”als de eikelen vallen vóór Sinte Michiel (29 september) dan snijdt de winter door lijf en ziel”.
Bij onweer in september hoort de volgende spreuk: “als in september de donder knalt, met Kerstmis sneeuw in hopen valt”dit is een Vlaams spreekwoord.
“Septemberregen komt de druiven gelegen”, dat zeggen ze in Limburg. 8 September is Maria Geboorte en de ene spreuk zegt dat dit weer wel 8 weken aanhoudt, een ander dat dit 4 weken het geval is.
17 September is Sint Lambertus geboortedag: “droog zal ‘t voorjaar zijn is ’t met Sint Lambert zonneschijn.” Helder weer op Sint Mattheus (21 september) geeft het volgend jaar een goede oogst. Maar hetzelfde heldere weer een dag later: “vertoont zich Mauritius klaar, vele stormen verwacht u maar.”
Over Sint Michael (aartsengel en aanvoerder van de hemelse heerscharen!) zijn er vele spreuken, ik begon ermee. We eindigen ook met St, Michiel door te hopen op een Sint Michielszomer: dat zijn de vaak mooie dagen rond 29 september.
